Çocuğunuz için psikolojik destek almaya karar vermek kolay bir adım değildir. Bu kararı verdikten sonra ise yeni bir soru başlar: “Kime gideceğiz?” İnternette arama yaptığınızda pek çok isim, unvan ve merkezle karşılaşırsınız. Hangisinin çocuğunuz için doğru olduğunu anlamak zor olabilir.
Bu yazıda İzmir’de ya da başka bir şehirde çocuk psikoloğu ararken nelere dikkat edebileceğinizi ve ilk görüşmeye nasıl hazırlanabileceğinizi anlatıyorum.
1. Unvana ve Eğitime Bakın
Türkiye’de “psikolog” unvanı psikoloji lisansını tamamlamış kişiler tarafından kullanılır. Çocuklarla terapi ve değerlendirme süreçleri yürütecek uzmanın, lisansın üzerine klinik psikoloji ya da ilgili bir alanda yüksek lisans eğitimi almış olması beklenir.
Uzmanın hangi okullardan mezun olduğunu, hangi alanda uzmanlaştığını ve hangi eğitimleri aldığını sormak sizin hakkınızdır. Güvenilir bir uzman bu bilgileri açıkça paylaşır.
Psikolog, psikiyatrist ve nöropsikolog arasındaki farkları merak ediyorsanız Nöropsikolog Ne Yapar? Psikolog ve Psikiyatristten Farkı Nedir? yazısına göz atabilirsiniz.
2. Çocuklarla Çalışma Deneyimini Sorun
Çocuklarla çalışmak, yetişkinlerle çalışmaktan farklı beceriler gerektirir. Küçük çocuklar duygularını sözcüklerle anlatmakta zorlanır; oyun, çizim ve hikâyeler onların dilidir. Ergenlerle çalışırken ise güven ilişkisi ve mahremiyet ön plana çıkar.
Uzmanın hangi yaş gruplarıyla çalıştığını ve sizin başvuru nedeninize benzer durumlarda deneyimi olup olmadığını sorabilirsiniz. Örneğin dikkat ve öğrenme güçlükleri için değerlendirme deneyimi, kaygı ya da davranış sorunları için terapi deneyimi önemlidir.
3. Çalışma Yöntemini Öğrenin
Bilimsel olarak etkinliği gösterilmiş yöntemler kullanılması önemlidir. Çocuklarla en sık kullanılan yaklaşımlar arasında bilişsel davranışçı terapi, oyun temelli çalışmalar, ebeveyn eğitimi ve psikoeğitim yer alır. Kullanılacak yöntem çocuğun yaşına, ihtiyacına ve başvuru nedenine göre seçilmelidir.
Uzmana şu soruları sorabilirsiniz:
- Süreç nasıl planlanıyor, hedefler nasıl belirleniyor?
- İlerlemeyi nasıl değerlendiriyorsunuz?
- Gerekirse değerlendirme ya da test yapılıyor mu?
4. Aileyle İş Birliğine Önem Verilip Verilmediğine Bakın
Çocuklarla yürütülen bir süreçte aile, değişimin en önemli parçasıdır. Çocuğunuzla yapılan görüşmelerin yanında ebeveyn görüşmelerinin de planlanması, evde neler yapabileceğiniz konusunda somut öneriler almanız beklenir.
Gerekli durumlarda, sizin bilginiz ve onayınızla okul ya da öğretmenle iletişim kurulması da süreci güçlendirir.
5. Mahremiyet Konusunu Konuşun
Çocuk ve özellikle ergenlerle çalışırken hangi bilgilerin aileyle paylaşılacağı baştan konuşulmalıdır. Çocuğun güvenliğiyle ilgili durumlar dışında, görüşmelerde anlatılanların ayrıntıları çoğu zaman çocuğun güvenini korumak için paylaşılmaz; ancak süreç hakkında aileye genel bilgi verilir. Bu dengenin nasıl kurulacağını ilk görüşmede sormak yerinde olur.
6. Ulaşım ve Süreklilik
Psikolojik destek çoğu zaman düzenli görüşmeler gerektirir. Bu nedenle merkezin evinize ya da çocuğunuzun okuluna yakın olması, sürecin sürdürülebilirliği açısından önemlidir. İzmir’de yaşıyorsanız trafik ve ulaşım süresi de hesaba katılmalıdır. Bazı görüşmelerin, özellikle ebeveyn görüşmelerinin, online yapılabilmesi de esneklik sağlar.
İlk Görüşmeye Nasıl Hazırlanmalı?
Gözlemlerinizi not edin. Sizi endişelendiren durumları somut örneklerle yazın: Ne zaman başladı, ne sıklıkla oluyor, hangi durumlarda artıyor ya da azalıyor?
Belgeleri hazırlayın. Varsa önceki değerlendirme raporları, okul karnesi, öğretmen notları ve çocuğunuzun sağlık bilgileri faydalı olur.
Sorularınızı yazın. Görüşme sırasında akla gelmeyebilecek soruları önceden listelemek işinizi kolaylaştırır.
Çocuğunuza nasıl anlatacağınızı düşünün. Çocuklarla yürütülen süreçlerde ilk görüşme çoğu zaman yalnızca ebeveynlerle yapılır; çocuğun ne zaman ve nasıl katılacağı bu görüşmede planlanır. Çocuğunuzu görüşmeye götürürken onu korkutmayan, dürüst bir dil kullanın: “Duygular ve zorlandığın şeyler hakkında konuşmayı ve oyun oynamayı bilen biriyle tanışacağız. Ona sorular sorabilirsin.” “Doktor”, “iğne” ya da “yaramazlık yaptığın için” gibi ifadelerden kaçının.
Son Söz
Doğru uzmanı bulmak bazen bir iki görüşme gerektirebilir. Kendinizi ve çocuğunuzu rahat hissettiğiniz, sorularınıza açık cevaplar alabildiğiniz ve birlikte hedef belirleyebildiğiniz bir uzmanla çalışmak, sürecin verimli ilerlemesinin en önemli koşuludur.
İzmir Karşıyaka Bostanlı’daki Help Psikoloji’de çocuk, ergen ve yetişkinlerle çalışıyorum. Çalışma alanlarım ve görüşme süreci hakkında Karşıyaka Bostanlı’da psikolog ve Çocuk ve Ergen Psikolojisi sayfalarından bilgi alabilir, görüşme için randevu formunu kullanabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya kişiye özel değerlendirme yerine geçmez.